Prof.Dr Ahmet Tunç Özdemir
Ramazan ayı ruhumuzu arındıran, sofralarımızı bereketlendiren çok kıymetli bir zaman dilimi…

Ancak unutmamalıyız ki ibadet kadar sağlığımızı korumak da sorumluluğumuzdur. Özellikle kronik hastalığı olanlar doktor kontrollerini aksatmamalı, ilaçlarını düzenli kullanmalı ve oruç tutup tutmamaya mutlaka hekimiyle birlikte karar vermelidir. 

İlaç kullanan hiç kimse doktoruna danışmadan oruç konusunda tek başına karar vermemelidir. Çünkü sağlık her şeyden önce gelir; bilinçli hareket etmek hem bedenimizi hem ibadetimizi korur.

Uzun Süreli Susuzluk Gizli Risk Taşır

Ramazan geldi, hoş geldi; ancak oruç tutmanın bazı sağlık riskleri taşıyabileceği de unutulmamalıdır. 

Oruç süresince uzun saatler boyunca sıvı alınmaması veya dengesiz sıvı alınması, vücudumuzda yaşamsal fonksiyonlar için kritik olan su ve elektrolit dengesini bozabilir. Uzun süreli susuzluk, dikkat edilmezse organ yetmezliklerine neden olabilir.

Dehidratasyon Vücudun Tüm Sistemlerini Etkiler

Yeterli su alınmadığında dehidratasyon (susuzluk) ve potasyum, sodyum gibi elektrolitlerin dengesizliği vücudun pek çok sistemini olumsuz etkileyebilir. 

Yetersiz su alımı; idrar yapma, dışkılama ve terleme ile atık maddelerin vücuttan atılmasında dengesizliklere, idrarın yoğunlaşmasına, böbreklerin toksinleri ve atık maddeleri süzmesinde zorlanmaya, yetmezlik ve taş oluşumuna neden olabilir.İlaveten kan basıncında yaratacağı bozukluk ile dolaşım, kardiyak ve nörolojik sistemlerde sorunlara sebep olarak vücut ısısının korunmasında sıkıntılar, çarpıntı, konsantrasyon bozukluğu, halsizlik ve yorgunluk hissi ortaya çıkabilir. Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması ve kabızlık görülebilir.

Kimler Daha Dikkatli Olmalı?

Böbrek hastalığı, hipertansiyon, diyabet ve kalp hastalığı gibi sürekli tedavi gerektiren hastalıkları olan kişilerin sıvı tüketimi konusunda doktorlarının önerilerine göre hareket etmeleri çok önemlidir. Ayrıca bilinen hastalığı olmasa da oruç tutanların;

* Ağır fiziksel aktivite ve egzersizi kısıtlaması; özellikle yoğun tempoda yapılan egzersizlerde ekstra olarak su ve mineral içeren takviyeler almaları önemlidir.

* Ortam ısısı: Sıvı kaybını artıracak mekân ve kıyafetlerden uzak durulması hayati olabilir.

* Sağlık sorunları: Risk oluşturabilecek klinik durumlar ve belirtiler konusunda uyanık olunması (ateş yükselmesi, kilo alımı veya kaybı, bulantı-kusma ve şiddetli ishaller, bacaklarda şişlik, nefes darlığı, kan basıncı kontrolünde bozulma vb.) durumlarında ivedi olarak su tüketiminin artırılması, hekime başvurulması ve oruç süresince yakın kontrollerin sürdürülmesi çok önemlidir. 

Bilinen kronik hastalığı nedeniyle ilaç kullanan hastalar ilaç kullanım saatlerini doktorları ile görüşerek planlamalıdır.

* Gebelik ve emzirme gibi vücuda ek yük binen durumlarda sıvı alımı günlük 2.5 litre, emzirme döneminde 3 litre altına inmemelidir.Susuzlukla Baş Etmenin Yollarıİftardan sonra bol bol sıvı tüketinSağlıklı bir kişinin ihtiyaç duyduğu günlük su miktarı; cinsiyet, vücut ağırlığı, günlük aktivite, ortam ve iklim özelliklerine bağlı olarak değişir. 

Özellikle yaz aylarında su ihtiyacı artar ve daha fazla dikkat edilmelidir. Ramazan ayında gün içinde susuz kalındığı için iftar ile sahur arasında en az 2.5 litre su tüketmeye özen gösterilmelidir.Susuzlukla baş edebilmek ve çok fazla susamamak için oruçluyken enerjiyi tasarruflu harcamak önemlidir. 

Hafif yürüyüşler, yoga ve meditasyon yapılabilir ancak ağır egzersizden kaçınılmalı, ani ve fazla sıvı kaybına yol açabilecek davranışlarda bulunulmamalıdır.Ayrıca iftarda su kaybını artırabilecek aşırı çay-kahve ve gazlı içecek tüketiminden uzak durulmalıdır. Tuzlu ve şekerli yiyecekler vücudun su kaybetmesine yol açacağı için kızartmalar, salamura yiyecekler, fast food ve ağır et yemekleri yerine ızgara veya haşlanmış sebzeler ve protein kaynakları tercih edilmelidir.

Sahura Kalkmamak Böbrekleri Zorlar

Oruç tutarken yapılan en önemli hatalardan biri sahura kalkılmamasıdır. Sadece iftarda ve sonrasında yemek yiyip sahura kalkmadan oruca başlamak sağlık açısından sakıncalı durumlar doğurabilir. Sahura kalkmayan kişide vücudun susuz kalma süresi artar.

Tuz Tüketiminde Denge Şart

Bir kişinin günlük tüketmesi gereken tuz miktarı 5 gramdır. Oruç tutan kişilerin de iftar ve sahur arasında yedikleri yemeklerle birlikte 5 gram tuz tüketmeleri gerekir. Ancak önemli olan ayrıntı, tuzu yeterli miktarda suyla almaktır. Bu nedenle oruç tutan bireylerin böbrek sağlıklarını korumaları adına iftar ve sahur arasındaki süre zarfında 2,5-3 litre su içmeleri önemlidir.